حسين علوى مهر

27

روشها و گرايشهاى تفسيرى ( فارسى )

كتاب الهى مطابق با افكار صحيح ، آن را طى مىكند . « 1 » گرايش ( اتجاه ) تفسيرى « اتجاه » از ريشهء « وجه » در اصل به معناى روى ، صورت ، « 2 » روبرو و روى كرد ، « 3 » و در اصطلاح به معناى خصايص فكرى ، تمايلات نفسانى و آمادگىهايى است كه براى رسيدن به ديدگاه‌ها و آراء فردى آشكار مىشود . و منظور از اتجاهات تفسيرى ، مميزات و خصايص فكرى مفسر است كه با پيش فرض‌ها و تراوش‌هاى فكرى ، در تفسير خود اعمال مىكند و باعث مىشود تا تفاسير قرآن كريم از يكديگر متمايز گردند . « 4 » و مىتوان از آن به گرايش‌هاى تفسيرى تعبير نمود . اثر اثر در لغت باقيماندهء چيزى را گويند ( بقية الشىء ) و جمع آن « آثار » و « اثور » است ، اثر به معناى خبر نيز آمده است . « 5 » و « آثار الاعمال : ما بقى منها ؛ آثار اعمال يعنى آنچه از اعمال باقى مانده است » . « فانظر الى آثار رحمة اللّه ؛ نگاه كن به آنچه از رحمت الهى باقى مانده است » . « 6 » اثر در اصطلاح به دو معنا كاربرد دارد : « 7 » 1 . آنچه از غير معصوم وارد شده است ، مانند سخنان صحابه و تابعين . 2 . مترادف با حديث ( حديث ، كلامى است كه حاكى از قول ، فعل و تقرير معصوم باشد ) .

--> ( 1 ) المنهج التفسيرى : هو الطريقة التى يسلكها مفسر كتاب اللّه تعالى وفق خطوات منظمة يسير عليها لأجل الوصول الى التفسير الكتاب العزيز طبقا لمجموعة من الأفكار يعنى بتطبيقها و ابرازها من خلال تفسيره . ( 2 ) راغب ، مفردات ، ماده وجه / 55 . ( 3 ) قرشى ، على اكبر ، قاموس قرآن ، ج 7 / 186 و باب افتعال آن به معناى آسان و مقدور بودن معنا شده است ( ر . ك ، لسان العرب ، ج 15 / 226 ) . ( 4 ) ر . ك : هدى جاسم ، المنهج الاثرى / 23 . ( 5 ) لسان العرب ، مادهء اثر ، ج 1 / 69 . ( 6 ) مجمع البحرين ، مادهء اثر ، ج 3 / 198 . ( 7 ) ر . ك : سبحانى ، جعفر ، اصول الحديث و احكامه / 20 .